Introductie

De dialecten die gesproken worden in grofweg Zuid-Holland, met uitzondering van sommige kustdialecten als het Katwijks, krijgen naar onze mening niet de waardering die ze verdienen. In veel gevallen speelt hierbij een rol, dat het lokale dialect als ‘plat’ wordt beschouwd, dat wil zeggen als verbasterd Nederlands, dit geheel ten onrechte.

Voor het begin van de zeventiende eeuw was er van een Standaardnederlands, zoals we dat nu kennen, nog geen sprake. Iedere provincie, en daarbinnen soms iedere streek, gebruikte een andere (streek)taal. Er waren al wel pogingen geweest om tot een overkoepelende taal te komen, maar die pogingen stranden. In de zeventiende eeuw ontstond, ondermeer door de oorlog met Spanje en de opkomst van het protestantisme, de behoefte aan een gestandaardiseerd Nederlands. Hierdoor zou de schrijftaal meer uniform zou worden en de communicatie tussen mensen uit verschillende delen van de Republiek vergemakkelijkt zou worden.

Al vanaf het prille begin dat het Standaard Nederlands gevormd werd, was er al een negatieve houding ten opzichte van het Hollands. Hoewel het Hollands van de welvarende middenklasse uit grote handelssteden als Amsterdam model heeft gestaan voor onze standaardtaal, zijn de meest typische kenmerken van het Hollands met opzet geweerd. Uitgesproken Hollandse kenmerken, zoals gebrocht voor gebracht, zeun voor zoon of leggen voor liggen, werden bestempeld als zijnde ‘volks’ en zodoende vervangen door oostelijke en zuidelijke tegenhangers.

Een bijkomstig, en zeer nadelig, gevolg van deze ontwikkeling van de standaardtaal in Holland is geweest dat het eigenlijke Hollands al snel als ‘onbeschaafd’ te boek is komen te staan. In onze tijd is dit nog steeds het geval. Terwijl men in andere provinciës meestal trots is op het dialect, worden Hollandse dialectsprekers door provinciegenoten vaak bekritiseerd om hun ‘platte’ manier van spreken. De verschillen die tussen het Hollands en het Standaardnederlands bestaan worden als taalfouten beschouwd, ten onrechte, zoals uit het bovenstaande mag blijken. Deze onbekendheid met en onderwaardering voor het Zuid-Hollands zijn belangrijke drijfveren geweest bij het oprichten van de Contactgroep. De Contactgroep wil door middel van lezingen, artikelen, deze site en wat dies meer zij licht werpen op de dialecten zoals die in onze provincie gesproken worden. In Zuid-Holland lijkt de kennis van het dialect vaak op lokaal niveau te blijven, waardoor het grotere verband waarin het lokale dialect zich bevindt, namelijk in dat van het Zuid-Hollands, uit het oog wordt verloren. Het is belangrijk dat dit grotere verband onder de aandacht wordt gebracht, niet alleen in Zuid-Holland, maar ook daarbuiten.